ŠTA JE ZAPRAVO BADNJI DAN? Da li znate šta mi to danas obeležavamo i koji je smisao toga (VIDEO)

Sečenje badnjaka se vrši zato što su vitlejemski pastiri, nakon što im se obratio anđeo i sa njim “mnoštvo vojske nebeske”, nasekli granje i odneli ga u pećinu u kojoj ih je Josif založio kako bi se ugrejali. Ali, zašto se slama baca po podu i na koje nas hrišćanske vrednosti to podseća?

Običaji vezani za ovaj praznik imaju svoje duboke balkanske prethrišćanske korene, neki bi rekli i pretslovenske, ali su prihvatanjem hrišćanstva oni dobili jedan potpuno drugi smisao i značenje, pa i objašnjenje. O paganskim korenima ćemo neki drugi put, kada bude bio adekvatniji trenutak. Sada ćemo se pozabaviti hrišćanskim suštinama. I to taksativno, radi preglednosti.

Sečenje badnjaka se vrši zato što su vitlejemski pastiri, nakon što im se obratio anđeo i sa njim “mnoštvo vojske nebeske”, nasekli granje i odneli ga u pećinu u kojoj ih je Josif založio kako bi se ugrejali. Ovo je legenda bez uporišta u Novom zavetu, ali se smatra nagoveštajem drveta od kojeg je napravljen krst na kojem je Hrist razapet. Ne treba smetnuti ni sa uma to, što se mahom seče mladi i pravi cer za badnjak; u pitanju je drvo iz roda hrastova, vezano za paganski kult gromovnika, a ova preferencija možda je opstala zbog lingvističke sličnosti reči “Hrist” i “hrast” (koje inače nemaju nikakve etimološke veze jedna sa drugom).

Detalj sa freske “Rođenje Hristovo” iz crkve Svetog Dimitrija u Pećkoj patrijaršiji, 1346. godina. Foto: Wikimedia Commons/rastko.rs

Posipanje žitom na Badnji dan i na Božić, reminiscencija je na žito koje je Presvete Bogorodicabacala stoci u štali (koja se nalazila u pećini) nakon što se Isus rodio, kako životinje ne bi jele slamu u jaslama u kojima je dete ležalo.

Slama koja se posipa po podu — u današnje vreme sve ređe, posebno u urbanim sredinama — simboliše slamu u vitlejemskoj pećini, podseća nas na to da se Isus rodio u štali, podseća nas na važnost skromnosti i smernosti, na važnost toga da se ne gordimo pred drugima jer eto — Bog se utelovio na jednom tako neuglednom mestu. Drugim rečima: to što je neko rođen u obilju ne znači da je iznad drugih.

Kađenje doma simboliše zlato, tamjan i smirnu: darove koje su mudraci sa Istoka doneli najvažnijem novorođenčetu u istoriji ljudske vrste. Orasi koji se bacaju u uglove doma pak predstavljaju Božiju vlast na sve četiri strane sveta: takvo je, barem, tumačenje.

Foto: Tanjug/Nemanja Jovanović

Pogača simboliše telo Hristovo, vino — krv. Dakle, domaća pričest u malom. Riba je najstariji simbol hrišćanstva, i simbol samog Sina Božijeg, so se drži za simbol božanske sile, a med za — simbol slatkoće večnog života u Bogu. Sveća predstavlja svetlost Božiju: “Ja sam svetlost svetu”, kaže Isus. Konačno, paljenje badnjaka od čega takođe nastaje svetlost, označava završetak Badnjeg dana i početak Božića, a tu se vraćamo na ono što je Josif učinio u pećini.

Treba pomenuti i par važnih običaja vezanih za ovaj dan. Naime, Srbin kada odabere drvo koje će seći, okrene se ka istoku, prekrsti se tri puta, sazove Boga, svoju krsnu slavu i Božić, pa tek onda sekirom seče badnjak. Nakon što se badnjak unese u dom a pre sedanja za trpezu na Badnje večepeva se tropar “Roždestvo tvoje“, ukućani se potom pomole Bogu, izgovore molitve koje znaju i čestitaju jedni drugima.

Božićni tropar glasi:
“Rođenje Tvoje, Hriste, Bože naš,
zasija svetu svetlost razuma,
jer u njemu oni koji zvezdama služahu
od zvezde se naučiše
da se klanjaju Tebi,
Suncu Pravde,
i Tebe da poznaju sa visine Istoka,
Gospode, slava Tebi”.

(O. Š.)

Preporuka

Danas se obilježava Međunarodni dan sreće
views 15
20. mart proglašen od Ujedinjenih naroda Danas se obilježava Međunarodni dan sreće, čime se putem seminara, savjetovanja i raznih programa nastoji ...
Počinje proljeće
views 21
Na sjevernoj Zemljinoj hemisferi u 22.58 časova počinje proljeće, koje će trajati do 21. juna, dok za stanovnike južne polulopte počinje jesen. Dan...
Dan je počeo kao zimski, završava se kao proljećni...
views 115
U isto vrijeme za stanovnike na južnoj zemljinoj polulopti počinje jesen Ova srijeda je počela kao zimski dan, a završava se kao prolećni. Ovo nije p...
VRLO ZARAZNA VIRUSNA BOLEST Prvi slučaj morbila ev...
views 232
Institutu za javno zdravstvo RS prijavljeno je i laboratorijski potvrđeno da je jedan pacijent obolio od morbila. Riječ je o osobi mlađe ži...
POTKOZARJU U POHODE: Četničko selo čuva srne od ša...
views 1195
"Selo je 1941. bilo naklonjeno četnicima i ratovalo pod komandom vojvode Uroša Drenovića." U Omarskoj, ispred kafića „Grand“, upoznajem se sa mojim...
Danas je Teodorova subota, veliki praznik sa mnogo...
views 542
Srpska pravoslavna crkva i vjernici proslavljaju danas Teodorovu subotu. Za ovaj dan vezani su mnogi običaji, a jedan se naročito odnosi na žene. O...