Easter still life with eggs decorated by hand on a wooden surface. Background for Easter holiday.

Uskrs je najradosniji hrišćanski praznik, dan kada smo sa najdražima, dan sreće, simbol pobjede života.

Najveći praznik za sve vjernike se uveliko bliži, a kao i svake godine ponavlja se dilema oko toga kako se pravilno čestita Uskrs, odnosno Vaskrs.

Povodom ovog praznika svi pravoslavni hrišćani jedni drugima upućuju poznat tradicionalni pozdrav i očekuju da im se uzvrati na sličan način, otpozdravom. Međutim, mnogi taj pozdrav ne izgovaraju pravilno.

Evo gdje je greška i kako glasi pravilan i jedini tačan vaskršnji pozdrav, a koje verzije nikako ne bi trebalo da koristite, jer su potpuno netačne!

Hristos vaskrse, Hristos voskrese, Hristos vaskrs, Hristos vaskrese… čujemo toliko sličnih, a u suštini potpuno različitih izgovora uskršnjeg pozdravljanja i čestitanja, prenosi Opanak.

Prema današnjem Rječniku Matice srpske, najpravilnije bi bilo reći: “Hristos vaskrse”! Pored toga dozvoljen je i arhaični, crkveni oblik “Hristos voskrese”.

jaja, uskrs
FOTO: FREEPIK

Nepravilno je reći “vaskrese”. Tako da su samo ova dva načina – “vaskrse” i “voskrese” pravilna.

Iako u modernom jeziku Vaskrs nazivamo i Uskrs, što je potpuno dopušteno u pravopisu, ali nije pravilno riječi “Hristos uskrsnu.”

Evo i zbog čega… Mi danas koristimo oblik “uskrsnuti” koji pripada savremenom srpskom jeziku i zbog kog je pravilno reći i “Uskrs”, kao što se praznik pravilno zove i “Vaskrs”.

Riječ “uskrsnuti” potiče od srpskoslovenskog jezika, odnosno srpske redakcije staroslovenskog jezika. Srpska redakcija staroslovenskog jezika nastala je u vrijeme kada su Srbi u svojoj sredini primili slovensko bogosluženje i slovensku pismenost (tokom X, a najkasnije do prvih decenija XI veka). Od tada pa do prvih decenija XV vijeka Srbi su pomenute reči izgovarali sa poluglasnikom iza početnog “V”: “vъskrъse” .

Zbog vokalizacije, odnosno gubljenja ovog poluglasnika u kasnijem periodu razvoja jezika, danas i imamo ovakve nedoumice.

Jaja, Vaskrs
FOTO: FREEPIK

Na crkvenoslovenskom postoje dva oblika čitanja, prilagođeni srpskoslovenski i ruskoslovenski. Prema prvom je Hristos vaskrse! (od vaskrsnuti), a prema drugom Hristos voskrese! (od voskesenije). Isto se pitanje postavlja i kad je odgovor na uskršnji pozdrav u pitanju. Kako se kaže: Vaistinu voskrese, ili voistinu vaskrse?

Pravilno je reći i “vaistinu” i “voistinu”. Samo što bi trebalo biti doslijedan pa na ruskoslovenski pozdrav “Hristos voskrese” odgovoriti istim oblikom “Voistinu voskrese”. Istom logikom reći ćemo i “Hristos vaskrse” – “Vaistinu vaskrse!”.

Ukoliko ste u dilemi da li je pravilnije reći Uskrs, Vaskrs ili Voskresenije, lingvistički, ispravno je i jedno i drugo i treće! Takođe, pored navedenih pozdrava i odgovora na njih, možete dodati i “Srećan Uskrs/Vaskrs!”.

Autor: Srpskainfo

FOTO: FREEPIK