Prva subota tokom Uskršnjeg posta koja ove godine “pada” 28. februara je takozvana Teodorova subota, poznata i kao Todorova subota ili Todorica.
Ovaj dan posvećen je Svetom Teodoru Tironu, ranohrišćanskom mučeniku i velikom Božjem ugodniku. Praznik posvećen Svetom Teodoru obiluje običajima i vjerovanjima.
Teodorova subota je pokretni pravoslavni praznik u crkvenom kalendaru – svake godine se obilježava drugog datuma, u zavisnosti od toga kad počinje Vaskršnji post. Ove godine Todorica “pada” 28. februara, a praznik prate brojni običaji. Pored narodne tradicije, ostala su i stara vjerovanja koja se vezuju za ovaj sveti dan.
Ko je bio Sveti Teodor?
Sveti Teodor Tiron bio je vojnik u rimskoj vojsci i živio je u 3. vijeku. Postao je poznat po svojoj čvrstoj vjeri i hrabrosti u trenucima krvavog progona hrišćana. Zbog duboke vjere i kategoričkog odbijanja da se odrekne hrišćanstva, podvrgnut je mučenju i na kraju je pogubljen. Njegova požrtvovanost i hrabrost učinili su ga jednim od omiljenih svetaca u pravoslavnom hrišćanstvu, piše Žena Blic.
Teodorova subota je dan kada se sjećamo Svetog Teodora Tirona, njegovih djela i mučeničke smrti, kao i dan kada ujedinjujemo zajednicu kroz običaje i vjerovanja u nadi za plodnu i zdravu godinu ispred nas.
Teodorova subota – običaji i vjerovanja
Na Teodorovu subotu domaćice širom Srbije pripremaju posebna jela i kolače. Jedan od najčešćih specijaliteta su pogače i peciva koje se pripremaju bez mlečnih proizvoda i mesa zbog posta. U nekim krajevima se prave posebne figure od tijesta u obliku konja, a sve u čast Svetog Teodora koji je tradicionalno zaštitnik konja.
Posebno je važno da domaćica ujutro napravi žito sa medom i orasima i odnese ga u crkvu na osvećenje prije početka Svete arhijerejske liturgije kojoj će prisustvovati zajedno sa članovima svoje porodice. Običaj je, takođe, da se na Teodorovu subotu u crkvama i hramovima pale svijeće za preminule.
Jedan od najčešćih običaja na ovaj praznik je takozvani blagoslov konja. Smatra se da svetac posebno štiti ove životinje i pravilo je da se na taj dan konji ne koriste za rad, već se odmaraju i blagosiljaju kako bi bile zdrave i jake tokom cijele godine.
Po narodnim vjerovanjima, Teodorova subota je poznata i kao dan kada se praktikuju običaji za plodnost zemljišta i stoke. Vjeruje se da molitve mogu da doprinesu boljoj žetvi i zdravijem potomstvu kod stoke. Ljudi se mole Svetom Teodoru za zaštitu usjeva i blagostanje domaćinstva.
Jedno od verovanja vezanih za ovaj dan jeste da Sveti Teodor štiti od zlih sila i nevolja. Po predanju, na ovaj dan se ne rade teški poslovi, niti se izlazi posle zalaska sunca kako bi se izbjegle nesreće.
Takođe, iako nema utemeljenje u hrišćanstvu, vjeruje se da na Teodorovu subotu žene ne bi trebalo da peru kosu da ih tokom godine ne bi boljela glava.
U nekim krajevima Srbije, posebno među mladima, običaj je da se organizuju obredne igre i pjesme u čast Svetog Teodora. One često uključuju razne rituale i pesme koje veličaju Svetog Teodora i traže njegovu zaštitu i blagoslov.
Teodorova subota predstavlja važan dio kulturnog nasleđa i čuva tradiciju koja se prenosi sa generacije na generaciju. Iako su mnogi običaji i vjerovanja prilagođeni savremenim načinima života, suština praznika ostaje – očuvanje vjere, tradicije i poštovanja prema svetiteljima i prirodnom okruženju.
Autor: Srpskainfo
FOTO: MIOMIR JAKOVLJEVIĆ/RINGIER
