Ogromni ruski avion za gašenje požara stigao je kao pomoć Srbiji u trenutku kada se vatrena stihija širi na više lokacija, a njegova glavna prednost je kapacitet koji nema nijedna druga letjelica angažovana u akciji.
Ruski protivpožarni avion Iljušin Il-76 sletio je u srijedu uveče, 19. avgusta, na aerodrom “Konstantin Veliki” u Nišu, a već od danas trebalo bi da se uključi u borbu protiv požara u Deliblatskoj peščari. Riječ je o jednom od najvećih i najmoćnijih aviona koji se koriste za gašenje požara iz vazduha, a u jednom naletu može da izbaci čak 42 tone vode.
Avion je u Srbiju stigao kao pomoć Ruske Federacije nakon pogoršanja situacije sa požarima, a njegovo angažovanje biće koordinisano sa Helikopterskom jedinicom Ministarstva unutrašnjih poslova Srbije.
Jedan od najvećih “vodenih bombardera”
Iljušin Il-76 prvobitno nije napravljen kao protivpožarni avion. Riječ je o četvoromotornom teškom transportnom avionu sovjetske proizvodnje, čiji je prvi prototip poletio 1971. godine.
Za gašenje požara koristi se posebna protivpožarna varijanta, poznata kao Il-76P, odnosno protivpožarne konfiguracije porodice Il-76. Njena osnovna prednost je ogromna količina tečnosti koju može da ponese i izbaci iz vazduha.
Prema podacima objavljenim povodom njegovog dolaska u Srbiju, avion može da ponese do 42.000 litara vode ili specijalne protivpožarne tečnosti. To znači da u samo jednom naletu može da izbaci količinu vode koja je dovoljna da napravi veliki vodeni “tepih” preko dijela požarišta.
40.000 litara vode za samo nekoliko sekundi
Ono što ovaj avion čini posebno impresivnim jeste brzina kojom može da izbaci ogromnu količinu vode. Il-76P može da ispusti oko 40.000 litara vode sa visine od približno 50 metara za svega četiri sekunde. Pri brzini od oko 280 kilometara na čas i visini od 80 metara, voda iz dva rezervoara može da pokrije površinu od približno 600 puta 80 metara.
Drugim riječima, avion ne pokušava da “gađa” jedno malo žarište kao što to može helikopter. Njegova prednost je u tome što u jednom prolazu može da natopi ogroman dio požarišta i tako uspori širenje vatre. Upravo zbog toga je posebno koristan na velikim požarištima kakvo je ono u Deliblatskoj peščari.
Kako Iljušin gasi požar?
Princip je relativno jednostavan, ali je izvođenje veoma zahtevno. Avion se prvo na zemlji puni vodom ili protivpožarnom tečnošću. Zatim poleće i odlazi prema požarištu.
Kada posada procijeni da je trenutak pogodan, avion prilazi požaru na maloj visini i aktivira sistem za izbacivanje tečnosti. Za svega nekoliko sekundi iz aviona može biti izbačeno više desetina hiljada litara vode.
Velika količina tečnosti tada pada na šumu i rastinje, hladi teren i pomaže ekipama na zemlji da uspore ili zaustave dalje širenje požara.
Kod velikih požara posebno je značajno što Iljušin može da pokrije široku zonu, dok helikopteri mogu da budu precizniji i da vodu usmjeravaju na pojedinačna žarišta. Zbog toga se najbolji efekat postiže kombinovanjem različitih letjelica i ekipa na zemlji.
Pravljen kao vojni transporter
Iako ga danas javnost često vidi kao “letećeg vatrogasca”, Il-76 je nastao kao vojno-transportni avion. Prvi put je poletio 1971. godine, a osnovna namena bila mu je prevoz velikih količina tereta i ljudi na velike udaljenosti.
Tokom decenija nastale su brojne verzije ovog aviona, uključujući vojne i civilne transportne varijante, kao i specijalizovane letelice.
Osnovni avion dugačak je više od 46 metara, raspon krila iznosi oko 50,5 metara, a maksimalna težina može da bude veća od 150 tona, zavisno od verzije.
Upravo velika nosivost i robusna konstrukcija omogućile su da se Il-76 prilagodi i za protivpožarne operacije.
Iljušin je već pomagao Srbiji
Ovo nije prvi put da Il-76 stiže u Srbiju zbog velikih požara. Ruski Iljušin je i ranije učestvovao u gašenju požara na teritoriji Srbije, a njegovo angažovanje bilo je posebno zapaženo upravo zbog ogromnog kapaciteta rezervoara. Sada se ponovo našao u Srbiji, ovog puta zbog požara koji je zahvatio Deliblatsku peščaru.
I dalje gori na Magliču i Stolovima
U Ibarskoj klisuri aktivni su požari na dve lokacije, u selu Maglič i na planini Stolovi. Vatrogasci, dobrovoljci i radnici “Srbijašuma” tokom noći su pravili presjeke kako vatra iz Magliča ne bi sišla do Ibarske magistrale. Vetar komplikuje situaciju i na Stolovima kod Kraljeva. U okolini Kladova požar je juče lokalizovan.
Na Stolovima je lokalizovan istočni krak, dok se južni spustio ka liticama. Stambeni objekti nisu ugroženi. Posao otežavaju strm teren, gorenje u zemlji i jak vetar koji od noćas raspiruje žarišta. Saobraćaj Ibarskom magistralom odvija se redovno, uprkos dimu.
Foto: Delil souleiman / AFP / Profimedia