Srpska pravoslavna crkva i vjernici 20. septembra obilježavaju Svetog mučenika Sozonta, hrišćanskog svetitelja koji je život položio za vjeru, a ovaj dan ima poseban značaj i zato što predstavlja Pretprazništvo Rođenja Presvete Bogorodice, odnosno uvod u Malu Gospojinu, koju proslavljamo 21. septembra.
Sveti Sozont ostao je zapamćen po hrabrosti, ali i odluci da zbog sopstvenog postupka ne dozvoli da strada neko drugi. Njegovo žitije zato nije samo priča o mučeništvu iz prvih vijekova hrišćanstva, već i priča o ličnoj odgovornosti i vjeri od koje čovjek ne odustaje onda kada zbog nje mora da plati najveću cijenu.
Od pastira do hrišćanskog mučenika
Prema žitiju, Sveti Sozont bio je rodom iz Likaonije i živio je kao pastir. Bio je hrišćanin i, dok je čuvao ovce, govorio je svojim vršnjacima i ljudima koje je sretao o vjeri.
Predanje navodi i da je imao viđenje iz kojeg je razumio da će postradati za Hrista.
U to vrijeme u obližnjem Pompeopolju trajao je progon hrišćana pod upraviteljem Maksimijanom, a u gradu se nalazio zlatni idol kojem su prinošene žrtve. Sozont je napustio svoje stado i otišao u grad, gdje je ušao u paganski hram, odlomio ruku sa zlatnog idola, razbio je na komade i zlato podijelio siromašnima.
Nije dozvolio da drugi stradaju zbog njega
Nakon što je otkriveno šta se dogodilo, u gradu je nastala velika potraga za počiniocem.
Upravo tada Sozont je uradio ono zbog čega njegova priča vjekovima nosi posebno snažnu poruku: kada je vidio da bi zbog njegovog djela mogli da stradaju nevini ljudi, sam se prijavio vlastima.
Otvoreno je rekao da je hrišćanin i priznao šta je učinio.
Uslijedilo je teško mučenje. Prema žitiju, najprije su ga tukli, zatim objesili i mučili gvozdenim oruđem. Na kraju je stavljen na oganj, gdje je preminuo, ne odrekavši se svoje vjere.
Dan pred Malu Gospojinu
Ove godine praznik Svetog mučenika Sozonta pada u nedjelju, 20. septembra, a istovremeno se obilježava Pretprazništvo Rođenja Presvete Bogorodice.
Već narednog dana, 21. septembra, pravoslavni vjernici proslavljaju Rođenje Presvete Bogorodice, u narodu poznato kao Mala Gospojina, jedan od velikih Bogorodičinih praznika. Crkveni tipik upravo 20. septembar, odnosno 7. septembar po starom kalendaru, navodi kao Pretprazništvo Rođenja Presvete Bogorodice i praznik Svetog mučenika Sozonta.
Za razliku od nekih prazničnih dana koji padaju u vrijeme posta, 20. septembar 2026. godine je mrsni dan.
Šta nas uči priča Svetog Sozonta?
Za ovaj praznik na internetu se mogu pronaći različiti „običaji“, zabrane i tvrdnje o tome šta danas navodno treba ili ne treba raditi, ali za veliki dio tih priča nema potvrde u crkvenim izvorima.
Mnogo važnija poruka nalazi se u samom žitiju Svetog Sozonta.
Njegova priča govori o čovjeku koji je bio spreman da stane iza svojih postupaka onda kada je mogao jednostavno da ćuti i dozvoli da posljedice snosi neko drugi. Govori i o vjeri koja nije postojala samo dok je bilo lako, već upravo onda kada je postala pitanje života i smrti.
Zato se ovaj dan može razumjeti kao podsjećanje na hrabrost, odgovornost prema drugima i istrajnost u onome u šta čovjek vjeruje, dok Pretprazništvo istovremeno uvodi vjernike u praznik rođenja Presvete Bogorodice.
Izvor: 365banjaluka.com
