Srpska pravoslavna crkva (SPC) danas, 2. novembra, obilježava Svetog velikomučenika Artemija, hrišćanskog svetitelja koji je, prema crkvenom predanju, bio visoki vojni zapovjednik u vrijeme rimskih careva Konstantina Velikog i njegovih nasljednika. Njegova priča posebno se izdvaja zbog sukoba sa carem Julijanom, kome je otvoreno zamjerio zbog progona hrišćana.
Sveti Artemije stradao je 362. godine, a njegovo žitije opisuje ga kao čovjeka koji nije želio da ćuti pred nepravdom, čak ni kada je ona dolazila od vladara kome je služio.
Od carskog vojskovođe do hrišćanskog mučenika
Prema “Ohridskom prologu” vladike Nikolaja Velimirovića, Artemije je bio porijeklom iz Egipta i istaknuti vojni zapovjednik u vrijeme cara Konstantina Velikog. Nakon što je, prema predanju, vidio krst koji se javio caru, prihvatio je hrišćansku vjeru.
Za vrijeme cara Konstancija dobio je zadatak da prenese mošti apostola Andreja iz Patrasa i jevanđeliste Luke iz Tive u Carigrad. Kasnije je postavljen za visokog carskog namesnika u Egiptu.
Prelomni trenutak u njegovom životu dogodio se za vrijeme vladavine Julijana, poznatog u hrišćanskoj tradiciji kao Julijan Odstupnik. Prema žitiju, Artemije je u Antiohiji zatekao mučenje hrišćanskih sveštenika Evgenija i Makarija. Javno je protestovao zbog njihovog stradanja i optužio cara da nepravedno postupa prema ljudima koji odbijaju da se odreknu svoje vjere.
Zbog ovakvog istupa, Artemije je izgubio položaj i bio podvrgnut mučenju. Predanje navodi da je tokom zatočeništva doživeo i čudesno isceljenje, ali da je na kraju pogubljen 362. godine, piše Telegraf.
Proročanstvo koje se povezuje sa carevom smrću
Jedan od najpoznatijih detalja iz Artemijevog žitija jeste njegovo navodno proročanstvo da je careva smrt blizu. Prema crkvenom predanju, Artemije je Julijanu nagovestio da neće dugo živjeti, nakon čega je i sam stradao.
Julijan je poginuo tokom pohoda na Persijance 363. godine, godinu dana nakon Artemijevog pogubljenja. U crkvenom predanju ova dva događaja povezuju se sa riječima koje je svetitelj navodno uputio caru.
Dan za pomirenje sa onima sa kojima smo u svađi
U pojedinim savremenim tumačenjima navodi se vjerovanje da bi na dan Svetog Artemija trebalo pozvati osobu sa kojom je čovjek u svađi i pokušati da se nesporazum razriješi. Prema tom vjerovanju, pomirenje se povezuje sa izbegavanjem svetiteljevog gnijeva.
Ipak, nema dovoljno pouzdanih etnografskih podataka da bi se moglo tvrditi da je ovo star, široko rasprostranjen običaj u Srbiji, već je više u domenu modernijih priča ili vjerovanja vezanih za određene regije.
Datum ove godine pada u ponedjeljak i nije posni dan prema kalendarima koji navode pravilo posta za taj datum.
Autor: Srpskainfo
