Dio Časnog krsta Gospodnjeg, koji je prema crkvenom predanju Sveti knez Lazar darovao manastiru Vatopedu, biće privremeno prenesen u Srbiju. Tačan datum dolaska i raspored poklonjenja vjernika još nisu objavljeni.
Vijest o dolasku velike hrišćanske svetinje najavili su patrijarh srpski Porfirije i arhimandrit Jefrem, iguman svetogorskog manastira Vatopeda.
Riječ je o relikviji koja sadrži česticu Časnog drveta, krsta na kojem je, prema hrišćanskom predanju, razapet Isus Hristos. Ona će iz Vatopeda biti prenesena u Beograd, ali Srpska pravoslavna crkva još nije saopštila kada će stići, gdje će biti izložena i u kojim terminima će vjernici moći da joj se poklone.
Svetinja koju je Vatopedu darovao knez Lazar
Prema vjekovnom predanju manastira Vatopeda, dio Časnog krsta manastiru je darovao Sveti knez Lazar. Riječ je o jednom od većih sačuvanih dijelova Časnog drveta, oblikovanom kao patrijaršijski krst sa dvije horizontalne prečke.
Krst je obložen srebrom i bogato ukrašen biserima, prirodnim kristalima i srebrnim ornamentima. Čuva se u posebno izrađenom relikvijaru, na čijim su srebrnim vratnicama ugravirani likovi svetitelja i njihova imena ispisana na srpskom jeziku.
Iako povelja koja bi neposredno pratila dar kneza Lazara nije sačuvana, sjećanje na njegov prilog opstalo je u svetogorskoj tradiciji. Natpisi na relikvijaru povezuju ga i sa srpskim vlastelinima Stefanom i Lazarom Musićem, njihovom majkom, monahinjom Teodosijom, nekadašnjom Draganom, sestrom kneza Lazara, kao i sa mitropolitom topličkim Jovanom.
Relikvijar je najvjerovatnije prvobitno bio namijenjen manastiru Nova Pavlica, u kojem je monahinja Teodosija sahranjena. Pretpostavlja se da je u Vatoped dospio tokom 15. vijeka, ali tačne okolnosti njegovog prenošenja na Svetu Goru nisu poznate.
Legenda o čudu kojim je prepoznat Hristov krst
Za samo otkriće Časnog krsta vezano je jedno od najpoznatijih hrišćanskih predanja. Prema njemu, sveta carica Jelena, majka cara Konstantina Velikog, otputovala je u Jerusalim oko 325. godine, tragajući za krstom na kojem je razapet Isus Hristos.
Na Golgoti su pronađena tri krsta, jer su uz Hrista bila razapeta i dvojica razbojnika. Niko, međutim, nije mogao da utvrdi koji je od njih pripadao Isusu.
Jedna verzija predanja govori da je jerusalimski patrijarh Makarije naredio da teško bolesna žena dotakne svaki od pronađenih krstova. Kada je dotakla treći, ozdravila je, pa je tako prepoznato Časno drvo.
Prema drugoj verziji, tim putem prolazila je pogrebna povorka. Tijelo preminulog čovjeka položeno je redom na sva tri krsta, a kada je dotaklo Hristov krst, čovjek je oživio. Carica Jelena i patrijarh Makarije tada su podigli krst kako bi ga okupljeni narod vidio, dok su vjernici uzvikivali: „Gospode, pomiluj“.
U znak sjećanja na pronalazak i uzdizanje krsta, Crkva obilježava Krstovdan, jedan od najznačajnijih praznika posvećenih Časnom krstu.
Šta vjernici očekuju od poklonjenja relikviji?
Časni krst se u hrišćanstvu poštuje kao simbol Hristovog stradanja, ali i Vaskrsenja, spasenja i pobjede života nad smrću. Zato se ne posmatra samo kao uspomena na Golgotu, već kao jedan od najvažnijih simbola hrišćanske vjere.
Vjernici se pred česticama Časnog krsta mole za zdravlje, duhovnu snagu, oproštaj, pomirenje i pomoć u teškim životnim trenucima. Sa ovom svetinjom vijekovima su povezivana svjedočanstva o utjehi, iscjeljenjima i izbavljenju iz nevolja.
Ipak, u crkvenom učenju relikvija se ne smatra amajlijom niti predmetom koji djeluje sam po sebi. Poklonjenje krstu izraz je vjere u Hrista i sjećanja na njegovu žrtvu. Vjernici se obično prekrste, poklone i cjelivaju relikviju, izgovarajući ličnu molitvu.
U narodu se vjerovalo da susret sa Časnim krstom treba da bude praćen pomirenjem i odricanjem od svađe. Smatralo se da onaj ko prilazi svetinji treba da to učini mirnog srca, bez ljutnje i loših namjera prema drugima.
Krst koji je prošao kroz vijekove iskušenja
Časni krst je, prema predanju, poslije pronalaska bio podijeljen. Jedan dio odnesen je u Carigrad, dok je drugi ostao u Jerusalimu.
Kada su Persijanci 614. godine osvojili Jerusalim, odnijeli su i Časni krst. Vizantijski car Iraklije povratio ga je nekoliko godina kasnije i svečano vratio u Jerusalim. Taj događaj dodatno je učvrstio poštovanje krsta kao simbola pobjede vjere i života nad stradanjem.
Čestice Časnog drveta zatim su vijekovima darivane najvažnijim hrišćanskim hramovima i vladarskim porodicama. Zbog toga se danas dijelovi ove svetinje čuvaju u različitim krajevima pravoslavnog i katoličkog svijeta.
Poslije Bogorodičinog pojasa stiže i Časni krst
Najava dolaska uslijedila je nakon nedavnog boravka Pojasa Presvete Bogorodice u Beogradu, takođe svetinje koja se čuva u manastiru Vatopedu.
Dvije relikvije povezuje i ime kneza Lazara, jer ih vatopedsko predanje navodi među njegovim dragocjenim darovima ovom svetogorskom manastiru.
Poštovanje čestica Časnog krsta u Srbiji mnogo je starije od vremena kneza Lazara. Zahvaljujući Svetom Savi, dijelovi Časnog drveta čuvani su u najvažnijim srpskim svetinjama, među kojima su Hilandar, Studenica i Žiča.
Vjernici koji žele da se poklone relikviji trebalo bi da sačekaju zvanično saopštenje Srpske pravoslavne crkve sa tačnim datumom, mjestom i rasporedom. Ti podaci u ovom trenutku još nisu objavljeni.
(Kurir)
Autor: ATV redakcija
