Spomenik je postavljen kao plod saradnje Istraživačkog instituta Јasenovac iz Njujorka i Udruženja građana Јadovno 1941 iz Banjaluke.
Ideja da se na sjevernoameričkom kontinentu postavi obilježje za stradale, rodila se još 2013. godine, kada su predstavnici UG Јadovno 1941 iz Banjaluke boravili u Njujorku, gdje je tom prilikom otvorena izložba “Moje Јadovno”.
“Imali smo velikih problema, jer je ambasada Hrvatske činila sve da to spriječi. Zbog tih pritisaka, odustali smo od navođenja tačnog broja žrtava. Formulacija “više hiljada” je svakako istina, ali od toga bitnije je da smo nakon šest godina ipak uspjeli da dobijemo sve dozvole i spomenik je danas pred nama. Ovom prilikom iznosim prijedlog da sljedeći spomen-kamen u ovom parku, ponese ime logora Zemun, odnosno Starog sajmišta”, rekao je na otvaranju Bari Lituči, direktor Istraživačkog instituta Јasenovac, prenosi portal Јadovno 1941.
![jadovno_njujork_1.jpg Thumbnail](https://i0.wp.com/www.atvbl.com/sites/default/files/2019-05/jadovno_njujork_1.jpg?resize=658%2C494&ssl=1)
Postavljanju spomenika prisustvovao je i jedan od inicijatora, Deni Novak, čije su majka i tetka ubijene na ostrvu Pagu, vicekonzul Srbije Dragan Kovačević, te Srbi i Јevreji koji žive u Njujorku i SAD.
“Ovaj spomenik je još jedna spona između srpskog i jevrejskog naroda, koji je Nezavisna Država Hrvatska proglasila nižom rasom. Nama koji na očuvanju sjećanja na logor smrti Јadovno radimo na terenu, u današnjoj Hrvatskoj, ovaj događaj je od posebnog značaja. Na ostrvu Pag, obnovili smo memorijalnu ploču uništenu u ratu 1991-1995. Ona je nakon toga još dva puta uništavana, a da niko nije uhapšen. Nadamo se da će u zemlji slobodnih i domu hrabrih, ovaj spomenik biti siguran”, naglasio je Danijel Simić, predstavnik UG Јadovno 1941.
Sistem ustaških logora smrti Јadovno-Gospić-Pag funkcionisao je, kako navodi portal Јadovno 1941, od aprila do avgusta 1941. godine, kada su ga zbog masovnog oružanog ustanka Srba, rasformirale vojne trupe fašističke Italije. Prema istraživanjima istoričara dr Đure Zatezala, u ovom logoru smrti stradalo je preko 40 hiljada ljudi, a oko 2.000 preživjelih postali su prvi zatvorenici Јasenovca.
(Politika)